واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

758

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

استفاده كرد و به دريافت خراجى اندك قناعت نمود و از طرف خود والئى در سمرقند منصوب كرد . به ظن قوى در همان زمان عقد ازدواج ميان عثمان و شاهزاده خانم قراختائى - كه پيش از آن عثمان بيهوده براى حصول اين مقصود كوشيده بوده - بسته شد . جوينى « 1 » اين ازدواج را مربوط به نوبت دوم نزديكى عثمان به قراختائيان و خروج وى عليه محمد مىداند ، ولى گمان نمىرود گفتهء مورخ مزبور را - كه محمد پس از دريافت خبر اين نزديكى و ازدواج در اقدام عليه داماد نافرمان تأخير روا داشته بوده - بتوان باور كرد . موفقيتهائى كه كوچلك در 607 هجرى / 1210 ميلادى به يارى قرلغان بخش شمالى هفت‌آب بدست آورده بوده و غارت خزانهء گور خان كه در اوزگند حفاظت مىشده ، بدست ايشان ، گور خان را بر آن داشت كه سمرقند را تخليه كند و به دفاع از متصرفات اصلى و بلافصل خويش پردازد . در نتيجه قيام ماوراء النهر تجديد شد . محمد پس از پيروزى بر قوم قپچاق از جند به بخارا آمد « 2 » و عثمان بارى ديگر جانب او را گرفت . باحتمال قوى داستان محاصره و تسخير اوغنك مربوط به همين لشكركشى مىباشد . در هفت‌آب ، گورخان در نزديكى بلاساغون بر كوچلك پيروز شد ولى سپهدار وى تاينكو در حوالى تلس [ طراز ] بدست مسلمانان اسير گشت . پيروزى مسلمانان جنبهء قاطع نداشت بطورى كه سلطان نخواست دشمنان را تعقيب كند و به هم‌كيشان خويش در هفت‌آب يارى رساند . مع هذا اين پيكار و اعزام سپهدار اسير قراختائى به

--> ( 1 ) - « متون » ، ص 114 ( جوينى ؛ همچنان - در چاپ قزوينى ، II ، 124 ) . ( 2 ) - به احتمال قوى گفتهء نسوى ( « سيرت جلال الدين » ، متن 103 - 102 ) دربارهء اقامت سلطان در جند و شكايت اهالى از وزير محل ، مربوط به همين زمان مى باشد .